Serbest Çalışanların Ödemesi Gereken Vergileri Nasıl Hesaplayınız

Serbest çalışmanın en çok yanlış hesaplanan tarafı, faturaya yazılan tutarın "kazanç" sanılmasıdır. Oysa bir freelancer'ın eline geçen para; katma değer vergisi, stopaj, gelir vergisi ve sosyal güvenlik primi olmak üzere en az dört farklı kalemin süzgecinden geçer. Aşağıdaki yöntem, freelancer vergisi yükünü baştan sona, adım adım ve karşılaştırmalı biçimde çıkarmanızı sağlar.

Önce Kavramları Ayırın

Serbest meslek kazancı, "hasılat eksi gider" mantığıyla vergilenir. Yani vergiyi cironuz üzerinden değil, safi kazancınız üzerinden ödersiniz. Bunun yanında sosyal güvenlik primi vergiden bağımsız bir yükümlülüktür: kâr etmediğiniz bir ayda bile primi ödemeniz gerekir. Bu ayrımı kavramayan biri, yıl sonunda gelirinin yarısını beklenmedik ödemelerle karşılaştığı için kaybeder.

Adım Adım Hesaplama

1. Yıllık brüt hasılatı KDV'den arındırın. Kestiğiniz serbest meslek makbuzunda hizmet bedeli ve KDV ayrı satırlardır. KDV sizin geliriniz değildir; müşteriden tahsil edip devlete aktardığınız bir emanettir. Hesaba yalnızca KDV hariç tutarı yazın.
2. İndirilebilir giderleri listeleyin. İşle doğrudan bağlantılı ve belgeli harcamalar kazancı düşürür: kira ve aidat payı, internet ve telefon, bilgisayar amortismanı, yazılım abonelikleri, mesleki eğitim, muhasebe ücreti, iş seyahati. Belgesiz gider yoktur; fişi olmayan harcama vergi açısından hiç yapılmamış sayılır.
3. Safi kazancı bulun. Safi kazanç = KDV hariç hasılat − indirilebilir giderler. Bu tutar, gelir vergisi matrahının çekirdeğidir.
4. Sosyal güvenlik primini ekleyin (ve indirin). Bağımsız çalışanlar kendi primini beyan ettikleri kazanç üzerinden öder. Prim oranı sabit bir yüzdedir ve beyan edilen kazancın alt sınır ile üst sınır arasında kalması gerekir; düzenli ödeme yapanlar için indirim uygulanabildiğinden yürürlükteki oranı yıl başında kontrol etmelisiniz. Yıl içinde fiilen ödenen primler, gelir vergisi matrahından indirilir. Ödemediğiniz primi indiremezsiniz.
5. Matrahı artan oranlı tarifeye uygulayın. Gelir vergisi tek bir yüzde değildir; matrah dilimlere bölünür ve her dilim kendi oranıyla vergilenir. En alt dilim düşük, en üst dilim belirgin biçimde yüksek orandadır ve dilim tutarları her yıl güncellenir. Bu yüzden "ne kadar vergi öderim" sorusunun cevabı, gelirin toplamına değil, hangi dilime taştığınıza bağlıdır.
6. Stopajı mahsup edin. Şirketlere kestiğiniz makbuzlarda müşteri, hizmet bedeli üzerinden belirli oranda vergi keser ve sizin adınıza vergi dairesine yatırır. Bu tutar, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür. Bireysel müşterilerde stopaj olmadığı için, aynı gelir seviyesinde bireysel müşteriyle çalışan biri Mart ayında çok daha büyük bir ödemeyle karşılaşır.
7. Geçici vergiyi ve beyan takvimini planlayın. Serbest meslek erbabı üç aylık dönemler için geçici vergi hesaplar; yıllık beyanname ise izleyen yıl
   © 2026 Kişisel Finans Rehberi